Bardenas Reales, de woestijn die na de laatste boomgaard begint

Van Tudela naar de Bardena Blanca

Je verlaat Tudela naar het noorden en steekt de Ebro over. Twintig minuten lang wijst niets op wat komt: boomgaarden, groentevelden, kassen. In Arguedas zit de heuvel boven het dorp vol cuevas, grotwoningen die tot in de jaren 1960 bewoond waren. Dan houdt het asfalt op, de aarde wordt wit, en de horizon gaat in één keer open.

De woestijn verken je met de auto, over brede, vlakke aarden pistes. Je rijdt hooguit 40 km/u en stopt aan de voet van de heuvels. Vlak bij de hoofdpiste staat de Castildetierra, een zuil van klei met een kap van zandsteen. Het park gaat om 8 uur open, en de fotografen komen vaak al op dat uur.

Daarna verlaat de lus de woestijn. In het noorden bewaart Olite het paleis van de koningen van Navarra. In het oosten rijdt de weg via de Cinco Villas Aragón binnen, tot aan het kasteel van Sádaba. Op de terugweg stop je in Tudela, de tweede stad van Navarra, voor zijn kathedraal.

Alleen de Bardena Blanca lijkt op het beeld dat je van een woestijn hebt: lichte ravijnen, alleenstaande heuvels, bijna geen bomen. Midden erin gebruikt de luchtmacht sinds 1951 een schietterrein van 2.244 hectare, gesloten voor publiek en gemarkeerd. De open pistes eromheen volstaan om de woestijn te zien. Na een onweersbui waag je je er niet in. Natte klei wordt modder waarin je vastloopt.

Het landschap diende als decor voor de Bondfilm ‘The World Is Not Enough’, en daarna voor het zesde seizoen van Game of Thrones, opgenomen in 2015. Een heuvel draagt de naam van Sanchicorrota, een bandiet die zich in de woestijn schuilhield en reizigers overviel; hij stierf in 1452.

Koninklijke grond, beheerd door de dorpen

De naam komt van de koningen van Navarra, aan wie deze gronden toebehoorden. Zij gaven het gebruiksrecht aan de omliggende gemeenschappen. Nog altijd delen 22 congozantes de Bardenas: 19 gemeenten, de Pyreneeëndalen van Roncal en Salazar, en het klooster van La Oliva. De zetel van de gemeenschap is in Tudela; van 1820 tot 1858 kwam haar vergadering bijeen in het heiligdom van de Virgen del Yugo, boven Arguedas.

Elk jaar op 18 september komen de kudden uit de Pyreneeëndalen aan via de cañada van de Roncaleses, een oude transhumanceroute. Ze komen de Bardenas binnen bij El Paso, vlak bij Carcastillo, en overwinteren er. Het natuurpark dateert van 1999, en Unesco maakte van de Bardenas in 2000 een biosfeerreservaat.

Wat je niet mag missen

1. 1De CastildetierraDe alleenstaande heuvel die iedereen fotografeert, bij de opening van het park of aan het eind van de middag.
2. 2De RallónEen heuvel in de Bardena Blanca die je te voet beklimt: een wandeling van zo’n twaalf kilometer.
3. 3De Balcón de PilatosKliffen ten zuiden van de Bardena Blanca, met uitzicht over de hele woestijn.
4. 4De cuevas van ArguedasGrotwoningen die in de heuvel zijn uitgehakt, bewoond tot in de jaren 1960.
5. 5Het koninklijk paleis van OliteEen gotisch burchtpaleis met torens die allemaal verschillen, op drie kwartier van Tudela.
6. 6De kathedraal van TudelaAan het begin van de lus, met een portaal van het Laatste Oordeel dat rond 1200 werd gebeeldhouwd.

De Bardenas Reales in beeld

i

i

i

De Bardenas gezien vanaf de Cabezo de las Cortinillas.

Aan tafel in de Ribera

Rond de Bardenas is de Ribera de moestuin van Navarra. De artisjokken van Tudela, de asperges uit Navarra en de slaharten, de cogollos, eet je haast puur, of samen in een menestra van groenten.

De piquillos, kleine rode paprika’s die boven houtvuur worden geroosterd, komen uit Lodosa, stroomopwaarts aan de Ebro. De lente, het ideale seizoen voor de woestijn, is ook het seizoen van de groenten: Tudela wijdt er zelfs een feest aan.