De Serra da Estrela, van het graniet van de Torre tot de leisteen van Piódão

Van het plateau van de Torre naar de stenen dorpen

De Serra da Estrela heeft niets van een alpengebergte. Het is een granieten plateau, kaal en winderig, ’s winters wit van de sneeuw, aan het eind van de lente geel van de brem. Een weg loopt omhoog tot de Torre, op 1.993 meter het hoogste punt van het Portugese vasteland. Volgens de overlevering liet koning Johan VI er een toren bouwen om de 2.000 meter te halen. Vlak voor de top is een Mariabeeld van zeven meter, Nossa Senhora da Boa Estrela, in de rots uitgehouwen.

Daarna daalt de weg af naar Manteigas en de waterval van de Poço do Inferno. Aan de voet van de zuidoostflank was Covilhã het ‘Portugese Manchester’. Het wolmuseum van de stad, het Museu de Lanifícios, zit in de koninklijke lakenfabriek die in 1764 werd gesticht.

Rond het massief verbindt de lus zeven van de twaalf Aldeias Históricas: Belmonte, Sortelha, Monsanto, Idanha-a-Velha, Castelo Novo, Piódão en Linhares. In Piódão, aan het eind van een smalle, bochtige weg, klimmen de leisteenhuizen trapsgewijs tegen de helling van de Serra do Açor op.

Verder naar het noorden ligt Guarda, op 1.056 meter de hoogste stad van het land. Sancho I gaf haar in 1199 stadsrechten, als bolwerk tegenover het koninkrijk León. Tot het eind van de 13de eeuw volgde de grens ruwweg de Côa. Sortelha, ingesloten door haar muren, verdedigde de Portugese oever. In 1296 nam koning Dinis de overkant in. Boven de rivier verheft Sabugal een vijfhoekige donjon.

In Belmonte beoefenden Joodse families die eind 15de eeuw onder dwang waren bekeerd, hun riten vier eeuwen lang in het geheim. Een mijningenieur, Samuel Schwarz, ontdekte hen in 1917; hun synagoge ging in 1996 open. In de stad werd ook Pedro Álvares Cabral geboren, die in 1500 in Brazilië aan land ging.

Een berg uitgeslepen door het ijs

Tijdens het laatste glaciale maximum lag er een ijskap op het plateau van de Torre. Het ijs sleep het dal van de Zêzere uit, een U-dal van dertien kilometer, van de bronnen tot Manteigas. Sinds 2020 is het massief een Unesco Global Geopark.

Op het plateau zijn de gletsjerkommen meren geworden, vaak vergroot door een stuwdam: Lagoa Comprida is het grootste. Bij de Covão dos Conchos stuurt een trechtervormige overloop uit 1955 het water van een beek via een tunnel naar Lagoa Comprida. Ook de Mondego, de langste rivier die volledig op Portugees grondgebied stroomt, ontspringt op het plateau.

Wat je niet mag missen

1. 1SortelhaEen heel dorp binnen zijn vestingmuren; ga er bij zonsondergang heen.
2. 2De Rota dos FósseisIn Penha Garcia een pad door de kloof van de Ponsul, langs watermolens en rotsplaten met trilobieten.
3. 3Covão d’AmetadeEen met berken beplante gletsjerketel, onder de bronnen van de Zêzere.
4. 4De Covão dos ConchosEen meer met een trechtervormig gat erin, te voet bereikbaar vanaf Lagoa Comprida.
5. 5PiódãoHet leisteendorp waarvan de blauwe deuren, zo wil het verhaal, hun kleur danken aan de enige verf die de kruidenier verkocht.
6. 6Linhares da BeiraEen kasteel op zijn rotsuitloper. Het dorp is een topplek voor paragliding en ontving al eens een etappe van de wereldbeker.

De Serra da Estrela in beeld

i

i

i

Sortelha: rode pannendaken aan de voet van het kasteel, hoog op zijn granieten uitloper.

Aan tafel in de Serra

De berg heeft zijn eigen kaas, de queijo Serra da Estrela: rauwe schapenmelk, gestremd met distelbloem, minstens dertig dagen gerijpt. Jong eet je hem met de lepel; de requeijão, uit de wei gewonnen, eet je met pompoenjam.

De westflank hoort bij de wijnstreek Dão, en Seia wijdt een heel museum aan brood. In het zuidoosten levert de Cova da Beira in mei en juni de kersen van Fundão. En in Manteigas hebben werkplaatsen de burel nieuw leven ingeblazen, het gewalkte wollen laken waarvan de herders hun capes maakten.