Het Dourodal, een wijngebied uitgehouwen in leisteen

De wegen door het dal

Een uur van Porto, voorbij de Serra do Marão, verandert het landschap. De heuvels schuiven op elkaar toe, de regen wordt schaars, en de hellingen van de Douro dragen wijnterrassen. Van Régua tot Pinhão volgt de N222 het water, bocht na bocht, tussen de quinta’s, de wijndomeinen. Vanaf de kade van Pinhão maken boten en rabelos een tochtje van een uur tussen de terrassen.

Daarboven klimmen kleine, steile wegen naar de uitkijkpunten. Miguel Torga hield van het uitkijkpunt van São Leonardo de Galafura. In zijn dagboek noemt de dichter het dal ‘een geologisch gedicht’.

Naar het oosten wordt het dal heter en droger: dat is de Boven-Douro, tot aan de grens. Bij de samenvloeiing met de Côa toont een museum zijn paleolithische rotstekeningen. Je bezoekt ze per terreinwagen met een gids van het park. In Penascosa laat een lamp met strijklicht ze ’s avonds op de rots verschijnen.

Tot 1986 kon port alleen vanuit Gaia worden geëxporteerd. De kabelbaan zweeft over de daken van de kelders, aan de voet van de Ponte Dom Luís I. Deze ijzeren boog, geopend in 1886, werd ontworpen door Théophile Seyrig, voormalig vennoot van Eiffel.

Het succes van de port trok fraude aan. In 1756 richtte Pombal, minister van de koning, een compagnie op die de handel in handen nam. Van 1758 tot 1761 werd het wijngebied afgebakend met 335 granieten palen met het opschrift ‘Feitoria’. De Douro geldt vaak als het eerste afgebakende en gereglementeerde wijngebied ter wereld. In Régua huist het Museu do Douro in het oude huis van de compagnie.

De terrassen van leisteen

Aan dit landschap is niets natuurlijks: het is gebouwd, muur voor muur. Men brak de leisteen en bouwde socalcos op, smalle terrassen gestut door droogstenen muurtjes. De druifluis, die in 1863 opdook, richtte er veel te gronde. Op die dode terrassen, de mortórios, staan nu olijf- of amandelbomen. Sinds de jaren 1970 snijden machines er ook aarden terrassen in. Unesco zette het wijngebied Alto Douro in 2001 op de Werelderfgoedlijst.

Lange tijd hielden de stroomversnellingen van de Cachão da Valeira de boten tegen. Tussen 1780 en 1792 werden ze opgeblazen, en de wijnbouw rukte stroomopwaarts op. In 1861 kostte een schipbreuk er toch het leven aan baron Forrester, de man die de rivier in kaart had gebracht. Dona Antónia Ferreira, de ‘Ferreirinha’, overleefde het: haar rokken lieten haar drijven, zegt men. In 1877 kocht zij de gronden van Vale Meão, bij Pocinho. Deze wijngaarden leverden in 1952 de eerste Barca Velha op, een grote rode Douro-wijn.

Wat je niet mag missen

1. 1Station São BentoZo’n twintigduizend azulejos van Jorge Colaço vertellen er de geschiedenis van Portugal.
2. 2São Leonardo de GalafuraHet uitkijkpunt van Torga, boven Régua, bij zonsondergang.
3. 3De Remédios van LamegoEen barokke trap van 686 treden klimt naar het heiligdom.
4. 4De brug van UcanhaEen toren bewaakt de brug waar de abdij van Salzedas tol hief.
5. 5Het station van PinhãoZijn azulejopanelen uit de jaren 1930 tonen de wijnoogst en de rabelos.
6. 6Het paleis van MateusZijn gevel siert het etiket van Mateus Rosé, een wijn die er nooit is gemaakt.

Het Dourodal in beeld

i

i

i

In Penascosa: een dier, in het paleolithicum met enkele lijnen in de leisteen gegraveerd.

Aan tafel in het Dourodal

De port proef je in de quinta’s en in de kelders van Gaia; als aperitief drink je witte port, aangelengd met tonic. Het dal maakt ook grote droge rode wijnen, Lamego zijn mousserende espumante, en Favaios, op de hoogvlakte, zijn moscatel en zijn brood.

De cabrito, in de oven geroosterd geitenlam met rijst, hoort bij feestmalen. Lamego houdt vast aan zijn presunto, een rauwe ham, en zijn bôla, een brood gevuld met vleeswaren. In Porto vult de francesinha, een sandwich onder gesmolten kaas en saus, je maag voor de hele dag.