De internationale Douro, de grens onderin de canyon

Een weg langs de canyonrand

Hier heeft de Douro niets van de wijngaarden op terrassen van de Alto Douro, verder stroomafwaarts. Hij stroomt onderin een canyon van honderden meters diep, en die canyon is de grens: rechteroever Portugal, linkeroever Spanje. De weg volgt vooral de hoogvlakte, en korte zijwegen leiden naar de uitkijkpunten boven de rivier. Boven de diepte vliegen vale gieren, aasgieren, steenarenden en zwarte ooievaars.

De reis begint in Bragança, dat zijn naam gaf aan het vorstenhuis dat van 1640 tot 1910 over Portugal regeerde. De citadel is nog altijd bewoond. Binnen de ringmuur vind je ook de Domus Municipalis, een romaans gebouw dat op een waterreservoir staat, en het Iberische maskermuseum.

Verder naar het zuidoosten ligt Miranda do Douro aan de rand van de canyon. Er wordt nog Mirandees gesproken, een Asturisch-Leonese taal die in 1999 bij wet werd erkend. Aan de voet van de stad, bij de stuwdam, vaart een boot stroomopwaarts door het smalste deel van de canyon, tussen loodrechte wanden.

Halverwege de 20ste eeuw maakte een reeks stuwdammen — Miranda, Picote, Bemposta, Aldeadávila, Saucelle — van de rivier een rij stuwmeren. Een overeenkomst uit 1927 verdeelde de energie van de rivier: stroomopwaarts voor Portugal, stroomafwaarts voor Spanje.

De grens volgt het water, en soms ga je over de kruin van een stuwdam van het ene land naar het andere. Deze grens werd in grote lijnen in 1297 vastgelegd bij het Verdrag van Alcañices en hoort bij de oudste ter wereld die nog altijd gelden.

De rotstekeningen van de Côa

In de jaren 1990 zou een stuwdam het dal van de Côa, een zijrivier van de Douro, onder water zetten. De archeologen die het bouwterrein onderzochten, stuitten er op duizenden rotstekeningen: paarden, oerossen en steenbokken, in de leisteen gekrast. De oudste, uit het paleolithicum, zijn meer dan twintigduizend jaar oud.

Een nationale campagne, onder de leus ‘As gravuras não sabem nadar’ (‘de rotstekeningen kunnen niet zwemmen’), legde de bouw in 1995 stil. Drie jaar later kwam de rotskunst van de Côa op de Werelderfgoedlijst van Unesco. Het museum dat haar toont, opende in 2010. Op deze reis is alleen het paard van Mazouco, bij Freixo, zonder gids te bekijken.

Wat je niet mag missen

1. 1De citadel van BragançaDe donjon, de Domus Municipalis en het maskermuseum, binnen één ringmuur.
2. 2Miranda do DouroEen voormalige bisschopsstad op de canyonrand, waar nog Mirandees wordt gesproken.
3. 3De uitkijkpunten aan Spaanse zijdeDe Barrancas, de Fraile, Vilvestre: de canyon gezien vanuit Spanje.
4. 4Freixo de Espada à CintaEen granieten stadje met zijn manuelijnse kerk, te midden van de amandelbomen.
5. 5Het Museu do CôaDe paleolithische rotstekeningen van het Côadal, en het museum dat ze uitlegt.
6. 6Castelo RodrigoEen vestingdorp, met de ruïne van een paleis dat de inwoners in 1640 in brand staken, aan het einde van de Spaanse overheersing.

De internationale Douro in beeld

i

i

i

De citadel van Bragança: de donjon, de gekanteelde ringmuur en, rechts, de Torre da Princesa.

Aan tafel op de hoogvlakte

De Mirandese hoogvlakte heeft haar eigen runderras, de mirandesa, en haar eigen gerecht, de posta mirandesa: een dik stuk vlees boven houtvuur gegrild en zonder franje opgediend. De alheiras, worsten van brood, gevogelte en varkensvlees, hebben hun hoofdstad in Mirandela, op drie kwartier van Bragança.

Eind februari en begin maart kleuren de bloeiende amandelbomen de hellingen rond Freixo en Foz Côa wit. De reis eindigt met een glas port, in het dal waar hij wordt gemaakt.