De Bieszczady, van houten kerken tot połoniny

De Grote Lus van de Bieszczady

Je rijdt door het gebergte over de Grote Lus van de Bieszczady, zo’n 140 kilometer smalle wegen tussen Lesko, Ustrzyki Dolne, Ustrzyki Górne, Wetlina en Cisna. Na Lutowiska liggen de dorpen steeds verder uit elkaar. Bijna alles is bos, en de weg klimt naar de Wyżnapas, op 872 meter, met uitzicht op de bergweiden.

Die bergweiden heten połoniny. Het zijn bergkammen met hoog gras, boven de bossen, die vanaf september rossig kleuren. In oktober is het de gouden herfst van de beukenbossen. Vanaf de Wyżnapas loopt een geel gemarkeerd pad in vijf kwartier omhoog naar de Połonina Wetlińska en haar berghut, de Chatka Puchatka, op 1228 meter.

In het noorden is het Solinameer het grootste stuwmeer van Polen naar volume. Je loopt over de kruin van de stuwdam en gaat dan naar Polańczyk, de zeilhaven. In Majdan, bij Cisna, rijdt van mei tot oktober een smalspoortreintje door het bos, met open wagons.

De bewoners zijn verdreven. Van 1944 tot 1946 werd een deel naar Sovjet-Oekraïne gedeporteerd. In 1947 verspreidde Operatie Wisła wie er nog woonde over het noorden en westen van Polen. In 1951 kreeg Polen bij een gebiedsruil met de Sovjet-Unie de streek rond Ustrzyki Dolne en Smolnik. Ook de bewoners daarvan werden naar de Sovjet-Unie gedeporteerd. De verlaten kerk van Smolnik werd een opslagplaats. In 1974 kreeg de katholieke Kerk haar terug.

Er blijven begraafplaatsen over, boomgaarden die weer bos zijn geworden en borden die verdwenen dorpen aanwijzen. In het Pools betekent ‘naar de Bieszczady gaan’ nog altijd: alles achterlaten. In Turzańsk, in het dal van de Osława, staat ook de Lemkische kerk uit 1801-1803 met haar uivormige koepels op de Werelderfgoedlijst. Ze is sinds 1963 orthodox en nog altijd in gebruik.

Nationaal Park Bieszczady

Nationaal Park Bieszczady beschermt het hoogste deel van het gebergte aan Poolse kant. Het hoogste punt, de Tarnica, is 1346 meter hoog; je beklimt hem te voet vanuit Wołosate, bij Ustrzyki Górne. De beukenbossen van het park horen bij de oerbeukenbossen van de Karpaten op de Werelderfgoedlijst van Unesco.

In deze bossen leven bruine beren, wolven en lynxen. Wisenten zijn er opnieuw uitgezet; je kunt ze zien in een omheining in Muczne, bij Smolnik. Sinds 2013 is de streek ook een sterrenpark.

Wat je niet mag missen

1. 1Het openluchtmuseum van SanokEen openluchtmuseum met meer dan honderd houten huizen, kerken en molens, op 38 hectare.
2. 2Het kasteel van SanokHet museum bewaart iconen uit de Karpaten en de grootste collectie van de schilder Zdzisław Beksiński, die in Sanok werd geboren.
3. 3De synagoge van LeskoEen versterkte synagoge uit de 17e eeuw, nu een galerie, naast een oude Joodse begraafplaats.
4. 4De stuwdam van SolinaEen wandeling over de kruin van een 82 meter hoge stuwdam, tussen het meer en het dal van de San.
5. 5De Połonina WetlińskaVijf kwartier klimmen vanaf de Wyżnapas, en dan een wandeling over de bergkam.
6. 6KomańczaHet houten klooster waar kardinaal Wyszyński in 1955-1956 geïnterneerd was; zijn kamer is te bezoeken.

De Bieszczady in beeld

i

i

i

Een witgekalkt boerenhuis met rieten dak en een windmolen in het openluchtmuseum van Sanok.

De keuken van de Bieszczady

De keuken van de Bieszczady is een bergkeuken. Je eet er proziaki, platte broodjes met zuiveringszout, gebakken op de plaat van de kachel, en fuczki, pannenkoeken met zuurkool. De pierogi ruskie, gevuld met aardappel en kwark, vind je overal.

In de herfst serveren de herbergen van Wetlina en Cisna gerechten met paddenstoelen uit het bos. Er is ook forel en boshoning, die langs de weg wordt verkocht.