Calabrië, van de Costa degli Dei tot de wouden van de Sila

Van de zee naar de bergen

In Calabrië gaat de weg steeds van de zee naar de bergen. De regio is een smal schiereiland tussen de Tyrreense en de Ionische Zee, en de vlakten beslaan er minder dan een tiende van. De lus volgt eerst de westkust, gaat langs de Straat van Messina met Sicilië aan de overkant, bereikt de Ionische kust en klimt dan naar de wouden van de Sila.

Aan het begin rijgt de Costa degli Dei tussen Pizzo en Nicotera vijfenvijftig kilometer zand en baaitjes aaneen. In Pizzo draagt het Aragonese kasteel de naam van Joachim Murat, zwager van Napoleon en voormalig koning van Napels. Murat ging op 8 oktober 1815 in Pizzo aan land om zijn koninkrijk te heroveren; hij werd nog dezelfde dag gearresteerd en vijf dagen later in het kasteel gefusilleerd.

Verder naar het zuiden ligt Tropea op de rand van een klif; volgens de legende werd het door Hercules gesticht. Daaronder staat het heiligdom Santa Maria dell’Isola op een rots die vroeger een eiland was. Vanaf Capo Vaticano zie je bij helder weer de Eolische Eilanden, met de Stromboli voorop.

De hele Ionische kust was Grieks. Op 16 augustus 1972 ziet een amateurduiker voor de kust van Riace een donkere arm uit het zand steken. Die hoort bij een van de twee bronzen Griekse krijgers uit de 5de eeuw voor onze jaartelling die op de bodem van de zee waren blijven liggen. De Bronzen van Riace staan nu in het museum van Reggio Calabria, achter een geklimatiseerde sluis.

In Locri heeft Zaleukos volgens de overlevering het eerste geschreven wetboek van de Griekse wereld opgesteld. In Kaulon liggen de fundamenten van een Dorische tempel aan zee. De taal hield langer stand dan de tempels. Rond Bova, in de Aspromonte, spreken enkele dorpen nog altijd het grecanico.

Van Gerace tot de Sila

Om aan de invallen vanaf zee te ontkomen, trekken de inwoners van Locri zich geleidelijk terug op een rots in het binnenland: daar ontstaat Gerace. Verder naar het noorden ligt de Cattolica van Stilo, een klein Byzantijns kerkje met vijf koepels. Het herinnert eraan dat Calabrië lange tijd in het Grieks bad. De heilige Bruno, stichter van de Grande Chartreuse, stierf in 1101 in de Serre, de bergen in de buurt.

In het midden van de regio ligt de Sila, de Silva Brutia van de Romeinen: een hoogvlakte van laricio-dennen, beuken en stuwmeren. Abt Joachim van Fiore, die Dante in het Paradijs plaatst, stichtte er aan het eind van de 12de eeuw zijn klooster.

Wat je niet mag missen

1. 1De Chiesetta di PiedigrottaEen kerkje dat aan het strand van Pizzo in de tufsteen is uitgehouwen, bevolkt met beelden die uit de rots zijn gehakt.
2. 2De Lungomare van ReggioEen boulevard met uitzicht op Sicilië en de Etna, die ‘de mooiste kilometer van Italië’ wordt genoemd.
3. 3PentedattiloEen bijna verlaten dorp aan de voet van een rots in de vorm van een hand. De legende ziet er de bebloede hand van een moorddadige baron in.
4. 4Le CastellaDe Aragonese vesting op haar eilandje, en het standbeeld van Uluç Ali, een zoon van het dorp die Ottomaans grootadmiraal werd.
5. 5Santa SeverinaEen kasteel van Normandische oorsprong op zijn rotsuitloper, en het enige Byzantijnse baptisterium van Calabrië dat vrijwel intact is gebleven.
6. 6De Duomo van CosenzaHet grafmonument van Isabella van Aragon, koningin van Frankrijk, die in 1271 in Calabrië stierf, op de terugweg van de kruistocht naar Tunis.

Calabrië in beeld

i

i

i

De vijfvingerrots van Pentedattilo.

De Calabrische tafel

Calabrië kookt met chilipeper. Die zit in de ’nduja uit Spilinga, een gerookte varkensworst die zo zacht is dat je hem op brood smeert. De rode ui van Tropea eet je rauw, en in Pizzo ontstond in de jaren vijftig de tartufo, hazelnootijs met een hart van chocolade.

Aan de Straat van Messina eet je zwaardvis op een panino. De provincie Reggio levert zo’n 80 procent van de bergamot ter wereld, de citrusvrucht van eau de cologne. In de Sila zijn de caciocavallo en, in de herfst, het eekhoorntjesbrood aan de beurt; de rode wijn komt uit Cirò, aan de Ionische kust.