De Loirekastelen, van Blois tot Saumur

Langs de Loire

Tussen Blois en Saumur volgt de weg de Loire en haar zijrivieren, de Cher, de Indre en de Vienne. De weg is vlak en de etappes zijn kort: je rijdt zelden langer dan een uur achter elkaar. Je bezoekt ’s ochtends een kasteel en ’s middags een ander, en daartussen stop je in een dorp of aan het water. De Loire wordt vaak de laatste grote wilde rivier van Frankrijk genoemd. Ze stroomt tussen zandbanken en beboste eilanden. Tussen Sully-sur-Loire en Chalonnes staat het Loiredal sinds 2000 als cultuurlandschap op de Werelderfgoedlijst van Unesco.

Niet alle kastelen staan aan de rivier. Azay-le-Rideau staat aan de Indre. Villandry ligt aan de Cher. In Chinon, boven de Vienne, zoekt Jeanne d’Arc in 1429 de dauphin Karel op.

De huizen en kastelen van het dal zijn gebouwd van tuffeau, een witte kalksteen. Die werd uit de hellingen gehaald, en de verlaten groeven werden woningen, wijnkelders en champignonkwekerijen. Rond Saumur vind je dorpen met grotwoningen. In de abdij van Fontevraud zie je de grafbeelden van Eleonora van Aquitanië, Hendrik II Plantagenet en hun zoon Richard Leeuwenhart.

Ruim een eeuw lang, van de Honderdjarige Oorlog tot de Godsdienstoorlogen, woont het Franse hof liever aan de Loire dan in Parijs. Karel VII vestigt zich in Chinon, Lodewijk XI in Plessis-lès-Tours, Lodewijk XII en daarna Frans I in Blois en Amboise. Elke koning voegt er zijn kasteel aan toe, en de groten van het rijk doen hem na.

De Italiaanse Oorlogen brengen de smaak voor de renaissance mee naar Frankrijk. In 1516 nodigt Frans I Leonardo da Vinci uit. De schilder vestigt zich in het Clos Lucé, vlak bij het kasteel van Amboise, en sterft er in 1519. In Blois heeft de vleugel van Frans I een wenteltrap die open naar de binnenplaats staat, versierd met salamanders, het embleem van de koning.

Chenonceau, het kasteel van de vrouwen

Chenonceau, over de Cher gebouwd in plaats van aan de Loire, dankt bijna alles aan vrouwen. Katherine Briçonnet leidt begin 16de eeuw de bouw. Hendrik II schenkt het daarna aan Diane de Poitiers, die een brug over de Cher laat slaan. Als weduwe dwingt Catharina de’ Medici Diane om Chenonceau aan haar af te staan in ruil voor Chaumont. Ze laat op die brug de galerij van twee verdiepingen optrekken.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog vormt de Cher de demarcatielijn. De galerij is dan een doorgang van de ene oever naar de andere, van de bezette naar de vrije zone.

Wat je niet mag missen

1. 1De terrassen van ChambordBoven aan de trap vormen de schoorstenen en lantaarntorens een stad op de daken.
2. 2De galerij van ChenonceauZestig meter lang boven de Cher, en de tuinen van Diane en Catharina.
3. 3Het Clos LucéHet laatste huis van Leonardo da Vinci, met in het park de maquettes van zijn machines.
4. 4De tuinen van VillandryEen moestuin in de geest van de renaissance, in de 20ste eeuw opnieuw aangelegd, waar de groenten patronen tekenen.
5. 5Azay-le-RideauEen kasteel op het water, dat Balzac vergeleek met ‘een geslepen diamant, gevat in de Indre’.
6. 6De abdij van FontevraudDe grafbeelden van de Plantagenets en de romaanse keuken met haar schoorstenen.

De Loirekastelen in beeld

i

i

i

Azay-le-Rideau, aan de Indre.

Aan tafel in het Loiredal

De wijngaarden liggen in het hele dal. Bij Tours liggen vouvray en montlouis tegenover elkaar, aan weerszijden van de Loire. Chinon en Bourgueil geven rode wijn. Rond Saumur drink je saumur-champigny en mousserende wijnen, gerijpt in de tufsteenkelders.

Aan tafel eet je de rillettes uit Tours en de rillons. Door de geitenkaas van Sainte-Maure-de-Touraine loopt een roggestro. De tarte Tatin is eind 19de eeuw ontstaan in Lamotte-Beuvron, in de naburige Sologne.