De Wachau, de Donau tussen Krems en Melk

Het Donaudal, van de ene oever naar de andere

De Wachau is het deel van het Donaudal tussen Melk en Krems, op een uur van Wenen. Over zo’n 35 kilometer stroomt de rivier tussen hellingen met wijnterrassen, gestut door muurtjes van droge stapelsteen. Op de noordoever loopt de B3 vlak langs het water en door de wijndorpen: Dürnstein, Weißenkirchen, Spitz. Op de zuidoever gaat de rustigere B33 langs abrikozenboomgaarden.

Tussen Melk en Mautern ligt geen enkele brug. Je steekt over met gierponten, die aan een kabel hangen en door de stroming worden voortgeduwd; die van Spitz neemt het hele jaar auto’s mee, die van Weißenkirchen van april tot oktober. Van eind maart tot begin november varen er ook lijnboten tussen Melk en Krems. Aan beide uiteinden van het dal kijken twee barokke abdijen uit over de rivier: Melk, geel op haar rots, en Göttweig, op haar heuvel tegenover Krems.

Volgens de overlevering betaalde Leopold met zijn deel van het losgeld de stadsmuren van Wenen en de stichting van Wiener Neustadt. Een latere legende vertelt dat de minstreel Blondel zijn koning zou hebben teruggevonden door zingend van kasteel naar kasteel te trekken.

In 1645, tijdens de Dertigjarige Oorlog, namen de Zweden de burcht in en bliezen ze de toegang op. Daarna verviel ze tot een ruïne. Vanuit het dorp klim je er via een steil pad in een minuut of twintig naartoe. Van boven zie je de daken, de blauw-witte toren van de abdij en de rivier.

Een landschap op de Unesco-lijst

De Wachau staat sinds 2000 op de Werelderfgoedlijst van Unesco, als cultuurlandschap. Niet één monument wordt beschermd, maar een heel landschap. Daartoe horen de terrassen, de boomgaarden, de dorpen, de abdijen en de oude binnensteden van Krems en Stein. In de jaren zeventig stuitte een plan voor een stuwdam bij Rossatz op verzet van de bewoners; in 1983 werd het opgegeven. Tussen Melk en Krems stroomt de Donau nog altijd zonder stuwdam.

Het dal is smal omdat de rivier hier de rand van het Boheems Massief doorsnijdt, een oude sokkel van gneis en graniet. Tijdens de ijstijden blies de wind löss op de hellingen. In die löss vond een arbeider in 1908 in Willendorf de Venus van Willendorf, een vrouwenbeeldje van 11 centimeter en ongeveer 29.500 jaar oud. In het dorp markeert een monument de vindplaats; het origineel staat in het Naturhistorisches Museum in Wenen, waar de reis eindigt.

Wat je niet mag missen

1. 1De bibliotheek van MelkZo’n 100.000 boeken onder een gewelf beschilderd door Paul Troger.
2. 2De Keizertrap van GöttweigDe grootste barokke trap van Oostenrijk, onder een fresco van Troger.
3. 3De ruïne van AggsteinEen burcht 300 meter boven de rivier, en de legende van haar roofridder.
4. 4De pont van Spitz naar ArnsdorfEen paar minuten op het water, auto inbegrepen, op een pont die door de stroming wordt voortgeduwd.
5. 5Krems en SteinEen stad die al in 995 wordt vermeld, en de kunstmusea van Stein, haar westelijke stadsdeel.
6. 6De Venus van WillendorfHet echte beeldje, in het Naturhistorisches Museum in Wenen.

De Wachau in beeld

i

i

i

De westgevel van de abdij van Melk, boven haar rots.

De keuken van de Wachau

De Wachau is het land van de abrikoos, met een beschermde oorsprongsbenaming. Vers koop je ze in de zomer langs de weg, of als jam en als brandewijn, de Marillenbrand. In het restaurant eet je ze als Marillenknödel: een hele abrikoos in deeg, gerold door paneermeel.

De wijngaarden leveren vooral grüner veltliner en riesling, droge witte wijnen. Ze zijn ingedeeld in drie categorieën die eigen zijn aan het dal: Steinfeder, Federspiel en Smaragd, de rijkste. Smaragd is genoemd naar een groene hagedis die op de muurtjes in de zon ligt. In de Heuriger serveert de wijnboer een koude schotel bij zijn wijn; een dennentak boven de deur laat zien dat hij open is.