Noord-Dalmatië, van Zadar naar de Plitvicemeren

Tussen de zee en de Velebit

Noord-Dalmatië ligt tussen de Adriatische Zee en de Velebit, een lange keten van kalksteen die steil afloopt naar de zee. Vanuit Zadar rijd je naar Starigrad, aan de voet van de kloven van Paklenica, om er ’s ochtends te wandelen onder de rotswand van Anića kuk, die klimmers goed kennen.

Verder naar het noorden kijkt de kustweg uit op het eiland Pag en zijn heuvels van kale steen. In Karlobag klimmen haarspeldbochten naar de pas Oštarijska vrata, op 928 meter: in twintig minuten ga je van olijfbomen naar beuken. Aan de andere kant ligt de Lika, met hoogvlaktes en bijna lege weiden die naar de Plitvicemeren leiden.

Op de terugweg kijkt het uitkijkpunt van Kamenjak uit over het meer van Vrana, het grootste natuurlijke meer van Kroatië. Verder naar het zuiden, op minder dan een uur, zijn Šibenik en de watervallen van de Krka een omweg waard. Je eindigt bij zonsondergang op de Riva van Zadar, waar het Zeeorgel, aangelegd in 2005, onder stenen treden speelt op de golven. Volgens de plaatselijke traditie zou Alfred Hitchcock in Zadar de mooiste zonsondergang ter wereld hebben gezien.

Op 17 kilometer van Zadar ligt Nin, gebouwd op een eilandje in een lagune. De Heilig-Kruiskerk dateert uit de 9e eeuw. Ze is piepklein en heet ook wel ‘de kleinste kathedraal ter wereld’, omdat ze de kerk van de bisschoppen van Nin zou zijn geweest. Het bisdom verdween in 1828. Volgens kunsthistoricus Mladen Pejaković zou haar plattegrond ook als zonnewijzer dienen.

Verder naar het zuiden was Biograd na Moru een stad van de Kroatische koningen. Koloman van Hongarije werd er in 1102 tot koning van Kroatië gekroond, en daarna bleven de twee kronen eeuwenlang verenigd. Het museum toont de lading van een Venetiaans schip dat in 1583 bij het eilandje Gnalić zonk.

Plitvice en de rivieren van travertijn

De Plitvicemeren zijn sinds 1949 een nationaal park en staan sinds 1979 op de Werelderfgoedlijst van Unesco. Zestien meren volgen er als trappen op elkaar, gescheiden door natuurlijke dammen van travertijn. Het kalkrijke water zet zijn kalk af op het mos, dat met steen bedekt raakt en drempels vormt. In Plitvice bouwt het water zelf de dammen. Houten vlonderpaden leiden naar de Veliki slap, 78 meter hoog, en een elektrische boot steekt het meer Kozjak over.

Ook in Rastoke, bij Slunj, zie je travertijn: daar staan oude watermolens op de kleine watervallen van de Slunjčica. Bij Obrovac stroomt de Krupa in watervallen omlaag onder de Kudin most, een stenen brug met twaalf bogen, die je te voet bereikt vanuit Golubić. Het orthodoxe klooster van Krupa heeft fresco’s uit de 17e eeuw.

Wat je niet mag missen

1. 1De kloven van PaklenicaEen pad loopt vanuit Starigrad de canyon in, tussen wanden van kalksteen.
2. 2Het Nikola Tesla-centrumIn Smiljan, het geboortehuis van de uitvinder, die hier op 10 juli 1856 werd geboren.
3. 3De burcht van DrežnikEen vervallen vesting boven de canyon van de Korana, die de grens tegen de Ottomanen bewaakte.
4. 4De grotten van CerovacBij Gračac, gangen vol resten van holenberen, te bezoeken met een gids.
5. 5Maškovića hanIn Vrana, een Ottomaanse karavanserai, begonnen in 1644 en nooit afgemaakt.
6. 6De zoutpannen van NinBekkens die nog op de oude manier worden gebruikt en een zoutmuseum, bij een strand met modder die als geneeskrachtig bekendstaat.

Noord-Dalmatië in beeld

i

i

i

De treden van het Zeeorgel, aan de Riva van Zadar.

De keuken van Noord-Dalmatië

Aan de kust eet je gegrilde vis, mosselen en zwarte risotto met inktvisinkt. Het eiland Pag maakt paški sir, een zoute schapenkaas. Zadar is de stad van de maraschino, een likeur van marasca-kersen.

In de Lika wordt de keuken die van de bergen: de aardappel uit de Lika, beschermd met een geografische aanduiding, kazen en lam aan het spit. Rond Benkovac maken de Ravni kotari olijfolie en wijn.