Midden-Dalmatië: Split, de Krka en de Biokovo

Van de kust naar het achterland

Midden-Dalmatië rijd je in een paar uur door. Ten noorden van Split loopt de kustweg langs de zee tot Trogir, Primošten en Šibenik. Primošten was een eiland, dat in de 16e eeuw met een dam aan het vasteland werd verbonden. Verderop daalt de Krka in een reeks watervallen af naar zee.

Ten zuiden van Split ligt Omiš aan de uitgang van de kloof van de Cetina, die je met de auto omhoog volgt of per raft afzakt. Hogerop valt de rivier zo’n 50 meter naar beneden bij de watervallen van Gubavica. Vandaar daalt de weg weer af naar de Makarska Rivièra, een rij kiezelstranden aan de voet van een muur van bergen.

Die berg is de Biokovo. Een weg met één rijstrook klimt naar de Sveti Jure, op 1762 meter: het is de hoogste weg van Kroatië. Onderweg steekt de Skywalk, een uitkijkpunt met een glazen vloer dat in 2020 openging, boven de diepte uit, met uitzicht op de eilanden Brač en Hvar. Achter de berg, rond Imotski, verandert het landschap: stenen muurtjes, wijngaarden en twee meren op de bodem van dolines.

Split is uit een paleis ontstaan. Rond 295 laat keizer Diocletianus een versterkte residentie aan zee bouwen, vlak bij de Romeinse stad Salona. In de 7e eeuw vluchten de inwoners van Salona voor de Avaren en de Slaven binnen de muren van het paleis. Het mausoleum van de keizer werd de kathedraal van Sint-Domnius. Het paleis staat sinds 1979 op de Werelderfgoedlijst van Unesco en wordt nog altijd bewoond.

In Šibenik staat de Sint-Jacobskathedraal op de Werelderfgoedlijst van Unesco. Ze werd gebouwd tussen 1431 en 1536 en is helemaal van steen, het gewelf inbegrepen. Een fries van meer dan zeventig gebeeldhouwde hoofden loopt rond de apsis.

De vestingen aan de Ottomaanse grens

In de 16e en 17e eeuw is de kust Venetiaans en het achterland Ottomaans. Boven Split bewaakt de vesting Klis de pas tussen de twee. De Uskoken van Petar Kružić verdedigen haar tot 1537; daarna is ze Ottomaans tot 1648. Ze diende als decor voor de stad Meereen in Game of Thrones.

In Sinj slaat een klein garnizoen in 1715 een Ottomaans beleg af. Volgens de traditie dankt de stad haar overwinning aan de Maagd Maria. Elk jaar in augustus herinnert de Alka daaraan: ruiters in kostuum mikken in volle galop met hun lans op een hangende ijzeren ring. Dit steekspel staat sinds 2010 op de lijst van immaterieel erfgoed van Unesco.

Wat je niet mag missen

1. 1Het paleis van DiocletianusHet peristilium, de kathedraal in het mausoleum en de overwelfde kelders.
2. 2De heuvel MarjanEen dennenbos met wandelpaden, ten westen van Split, met zicht op de eilanden.
3. 3De kathedraal van ŠibenikEen kerk helemaal van steen, met haar fries van gebeeldhouwde hoofden.
4. 4Skradinski bukZeventien watervallen, te volgen over houten vlonderpaden.
5. 5De Skywalk van de BiokovoEen glazen vloer op 1228 meter, boven de rivièra.
6. 6De meren van ImotskiHet Rode Meer, op de bodem van een doline van meer dan 500 meter diep, en het Blauwe Meer, dat aan het eind van de zomer soms droogvalt.

Midden-Dalmatië in beeld

i

i

i

Het turquoise bekken en het houten vlonderpad van Skradinski buk.

De Dalmatische keuken

Aan de kust eet je gegrilde vis met olijfolie, snijbiet en aardappelen. In de tavernes garen lam, kalf of octopus langzaam onder de peka, een ijzeren stolp die met gloeiende kolen is bedekt. Pašticada is gemarineerd en gestoofd rundvlees, met gnocchi.

Het achterland levert de pršut, een ham die gerookt wordt en daarna droogt in de wind van de bora. Rond Primošten groeien de wijnstokken van de babić tussen muurtjes van droge steen. Aan de rivièra en op de eilanden drink je plavac mali, een krachtige rode wijn.