Het Zwarte Woud, van Baden-Baden tot de Kaiserstuhl

Het Zwarte Woud, van de kam naar de wijngaarden

De lus begint in Freiburg im Breisgau en gaat eerst naar het noorden. Vanaf Baden-Baden klimt de Schwarzwaldhochstraße naar de kam en volgt die dan, tussen 800 en ruim 1.000 meter hoogte. Tot Freudenstadt is ze een kilometer of zestig lang. Bij helder weer zie je de Rijnvlakte en de Vogezen. Je stopt bij de Mummelsee, een klein karmeer, en daarna op de heide van de Schliffkopf, in het Nationaal Park Zwarte Woud.

Daarna daalt de weg af door het dal van de Kinzig, langs vakwerkhuizen en boerderijen met enorme daken. In Triberg valt de Gutach in watervallen 163 meter omlaag, in een sparrenbos.

Het zuiden is hoger en opener. De weg gaat door het Höllental, het ‘dal van de hel’, langs de Titisee en de Schluchsee, het grootste meer van het gebergte, en klimt dan naar de pas van de Feldberg. Je wandelt naar de Feldsee of de kloven van de Wutach in. Verder naar het westen ruil je de bergen in voor de wijngaarden van de Kaiserstuhl.

De eerste koekoeksklokken uit het Zwarte Woud dateren uit de 18e eeuw, maar elders bestonden ze toen al. Het bekendste model komt uit een wedstrijd die de uurwerkmakersschool van Furtwangen in 1850 uitschreef. Friedrich Eisenlohr, architect van de spoorwegen in Baden, stuurde een gevel in de vorm van een baanwachtershuisje in. Die zie je terug op de meeste koekoeksklokken die nu worden verkocht. Triberg en Schonach zeggen allebei de grootste koekoeksklok ter wereld te hebben.

Op feestdagen dragen de vrouwen in Gutach en in twee protestantse buurdorpen de Bollenhut, een hoed met dikke wollen bollen: rood voor meisjes, zwart voor getrouwde vrouwen.

De Rijnslenk, de gletsjers en een vulkaan

Het Zwarte Woud en de Vogezen zijn twee helften van één gebergte. Tientallen miljoenen jaren geleden zakte de aardkorst tussen de twee weg: dat is de Rijnslenk, waar de Rijn door stroomt. Midden in die vlakte ligt de Kaiserstuhl, een oude vulkaan die 19 tot 16 miljoen jaar geleden actief was. Hij is bedekt met löss, stof dat de wind heeft aangevoerd. De wijnstokken groeien er op terrassen, in een van de warmste hoeken van Duitsland.

In het zuiden hebben de gletsjers het landschap gevormd. Onder de Feldberg, met 1.494 meter de hoogste top van Duitsland buiten de Alpen, groef een gletsjer het keteldal van de Feldsee uit. De bovenloop van de Wutach stroomde vroeger naar de Donau. Tijdens de laatste ijstijd ging de rivier naar de Rijn stromen. Sindsdien stroomt ze onder in kloven van 60 tot 170 meter diep.

Wat je niet mag missen

1. 1De kathedraal van FreiburgEen gotische kathedraal met een opengewerkte toren van 116 meter, boven de markt.
2. 2Baden-BadenDe kuurstad uit de 19e eeuw, sinds 2021 Werelderfgoed van Unesco, met het Friedrichsbad uit 1877.
3. 3GengenbachIn de adventstijd dienen de 24 ramen van het stadhuis als adventskalender.
4. 4De watervallen van AllerheiligenTrapsgewijze watervallen onder een klooster dat in 1804 door de bliksem afbrandde.
5. 5De Dom van St. BlasienEen kerk naar het voorbeeld van het Pantheon in Rome, onder een koepel van 36 meter doorsnee.
6. 6StaufenEen burchtruïne in de wijngaarden; volgens de overlevering is doctor Faust in een herberg in de stad gestorven.

Het Zwarte Woud in beeld

i

i

i

De burchtruïne van Staufen boven de wijnterrassen.

De keuken van het Zwarte Woud

De Schwarzwälder kirschtaart combineert chocoladebiscuit, kersen, slagroom en kirsch. In Duitsland moet je de kirsch erin proeven, anders mag de taart die naam niet dragen. De Schwarzwälder ham, gezouten en daarna koud gerookt, heeft een beschermde geografische aanduiding.

Bij de Schluchsee brouwt de staatsbrouwerij Rothaus, in 1791 opgericht door de vorst-abt van St. Blasien, het Tannenzäpfle-bier. Aan de voet van de bergen maakt de wijnstreek Baden vooral pinot noir en pinot gris.