Berat en Gjirokastër, de stenen steden van Albanië

Van Tirana naar de kloven van het zuiden

De lus begint in Tirana en gaat via de kustvlakte naar het zuiden, tussen kassen en olijfbomen. In de velden zie je nog betonnen bunkers uit de communistische tijd. In Durrës duikt een Romeins amfitheater op tussen de flatgebouwen. Daarna volgt de weg de Osum stroomopwaarts tot Berat.

Na Çorovodë loopt een kleine weg langs de rand van de canyon van de Osum: kalkstenen rotswanden, uitzichtpunten en helemaal onderin een groene rivier. Verder naar het zuiden volgt een andere weg de Vjosa stroomopwaarts, een van de weinige grote rivieren van Europa zonder stuwdam, door de kloof van Këlcyrë tot Përmet, de ‘stad van de rozen’. In Bënja vult lauw zwavelwater baden aan de voet van een Ottomaanse brug.

Over de pas van Muzinë kom je daarna bij het Blue Eye, een felblauwe bron waar de Bistricë ontspringt. Je komt aan in Gjirokastër, met zijn kasteel, zijn geplaveide straatjes en zijn oude bazaar. De wegen zijn smal en traag, en je komt er kuddes tegen.

Berat is wit. De oude stad heeft drie wijken: Kalaja, in de citadel, nog altijd bewoond; Mangalem, aan de voet van de heuvel, de oude moslimwijk; Gorica, de oude christelijke wijk, op de andere oever van de Osum. In Mangalem staan de huizen trapsgewijs tegen de helling: Berat wordt vaak ‘de stad van de duizend ramen’ genoemd.

De brug van Gorica verbindt de twee oevers. In 1780 werd hij van hout gebouwd; in de jaren 1920 werd hij in steen herbouwd. Volgens de legende had de houten brug een kerker waarin een meisje werd opgesloten om de geesten van de brug te sussen.

Kerken, moskeeën en het communistische regime

In de citadel van Berat staan Byzantijnse kerken naast de ruïnes van de Rode Moskee. De kathedraal van de Ontslaping, uit 1797, huisvest het Onufrimuseum, genoemd naar een iconenschilder uit de 16e eeuw die bekend is om zijn rood. In 1967 riep het regime van Enver Hoxha Albanië uit tot de eerste atheïstische staat ter wereld. De gebedshuizen werden gesloten of verwoest. Berat, al in 1961 uitgeroepen tot ‘museumstad’, behield een groot deel van zijn kerken en moskeeën.

Gjirokastër is de geboortestad van de schrijver Ismail Kadare (1936-2024), die erover vertelde in ‘Kroniek in steen’. Het is ook die van Enver Hoxha: het etnografisch museum staat op de plek van zijn geboortehuis. In het kasteel werd de gevangenis in 1932 onder koning Zog uitgebreid; later zaten er de politieke gevangenen van het communistische regime.

Wat je niet mag missen

1. 1De citadel van BeratEen wijk die nog altijd bewoond is, Byzantijnse kerken en het uitzicht op Gorica bij zonsondergang.
2. 2De canyon van de OsumUitzichtpunten aan de rand van de rotswanden, en rafting in de lente.
3. 3De bronnen van BënjaBaden met lauw zwavelwater aan de voet van de brug van Kadiu, aan het begin van de kloof van de Lengarica.
4. 4Het Blue EyeEen bron waar duikers tot 50 meter diep zijn afgedaald zonder de bodem te vinden.
5. 5Het ZekatehuisEen torenhuis uit 1811-1812, met twee torens en een grote zaal, boven Gjirokastër.
6. 6ApolloniaDe Griekse stad, rond 600 v.Chr. gesticht, waar de jonge Octavianus hoorde van de dood van Caesar.

Berat en Gjirokastër in beeld

i

i

i

Het turquoise water van het Blauwe Oog, waar de Bistricë ontspringt.

De keuken van Zuid-Albanië

In Gjirokastër proef je qifqi, gefrituurde rijstbolletjes met ei en gedroogde munt, en oshaf, een dessert van schapenmelk en gedroogde vijgen. Overal eet je byrek, een bladerdeegtaart met spinazie of kaas.

Përmet staat bekend om gliko, gekonfijte vruchten op siroop, soms groene walnoten of vijgen, en om zijn raki. Rond Berat maken familiebedrijven wijn, vaak van Albanese druivenrassen zoals shesh.