De Koerse Schoorwal, van Klaipėda naar de duinen van Nida

Een weg tussen de Oostzee en de lagune

De Koerse Schoorwal is een strook zand van 98 kilometer tussen de Oostzee en het Koerse Haf, een lagune. Het noordelijke deel, 52 kilometer lang, is Litouws. Er loopt maar één weg overheen, door een dennenbos. In het westen, achter de duinen, liggen de stranden. In het oosten ligt de rustige lagune.

De reis begint op het vasteland, in Palanga, de grote badplaats van het land, en gaat daarna via Klaipėda, het vroegere Memel. Van daar steekt een autoveer in een minuut of tien de vaargeul over naar Smiltynė, op de punt van de schoorwal. Daar zit het Zeemuseum in een oud fort.

De weg gaat dan naar Juodkrantė, de grote kale duinen van Nagliai, en daarna Pervalka, waar de vuurtoren op een eilandje staat. Hij eindigt in Nida, het laatste dorp voor de Russische grens, die gesloten is. ’s Avonds klim je op de Parnidisduin om de zon in zee te zien ondergaan. Je rijdt terug over dezelfde weg en met dezelfde veerboot.

Deze dorpen leefden van de visvangst op de lagune, met platte boten, de kurėnai. In 1844 beperkt het Pruisische bestuur elke boot tot de wateren van zijn eigen dorp. Een windvaan boven in de mast, de vėtrungė, laat dan zien waar de boot vandaan komt. Je ziet ze nu langs de kade van Nida.

De schoorwal was lang Duits. Het Memelland gaat in 1923 naar Litouwen. In 1930 laat Thomas Mann in Nida een huis met een rieten dak bouwen. Hij brengt er drie zomers door en werkt er aan ‘Jozef en zijn broers’. Duitsland neemt de streek in 1939 terug. Na 1945 wordt de schoorwal verdeeld tussen Sovjet-Rusland en Sovjet-Litouwen.

De duinen die dorpen bedolven

In de 17e en 18e eeuw worden de bossen op de schoorwal gekapt. Zonder bomen wordt het zand niet meer vastgehouden: de duinen schuiven met de wind op en bedelven hele dorpen. Bij Nagliai verdwijnen zo tussen 1675 en 1854 vier dorpen. Men legt de duinen, vooral vanaf 1825, vast met grassen met lange wortels, en daarna met dennen. Dit door de mens gevormde landschap staat sinds 2000 op de Werelderfgoedlijst van Unesco, samen met het Russische deel.

Tussen Juodkrantė en Pervalka beschermt het reservaat van Nagliai de grijze duinen, die ook de dode duinen heten. Je komt er alleen in via een pad van iets meer dan een kilometer, deels over vlonders. Je loopt boven verdwenen dorpen. Bij Nida is de Parnidisduin 52 meter hoog, tegen meer dan 60 meter vroeger. Hij wordt lager en schuift langzaam op naar de lagune.

Wat je niet mag missen

1. 1De ParnidisduinEen reusachtige zonnewijzer op de top, en de duinen die doorlopen tot aan de Russische grens.
2. 2Het huis van Thomas MannHij vergeleek het uitzicht vanaf zijn heuvel met een Italiaans landschap.
3. 3De aalscholvers van JuodkrantėEen uitkijkplatform bij een kolonie aalscholvers en reigers, in een bos dat door hun uitwerpselen is gestorven.
4. 4Het Barnsteenmuseum van PalangaHet paleis van de graven Tyszkiewicz, gebouwd in 1897, midden in een groot park.
5. 5Het Theaterplein in KlaipėdaDe fontein, met het beeld van Ännchen von Tharau, eert de dichter Simon Dach, in 1605 geboren in Memel.
6. 6De Hollandse HoedEen klif van 24 meter boven het strand, tussen Klaipėda en Palanga.

De Koerse Schoorwal in beeld

i

i

i

Het zomerhuis van Thomas Mann in Nida, met zijn rieten dak en blauwe luiken.

Eten op de schoorwal

Op de schoorwal eet je vooral gerookte vis uit de lagune: brasem, snoekbaars of paling, uit de rokerijen van Juodkrantė, Pervalka en Nida. Je koopt hem vaak direct bij de rokerij.

Je eet er ook de Litouwse klassiekers: cepelinai, grote aardappelknoedels gevuld met vlees, en in de zomer šaltibarščiai, een koude bietensoep met kefir, felroze van kleur. Je drinkt er een Švyturys bij, een bier dat sinds 1784 in Klaipėda wordt gebrouwen.