Ticino: Verzasca, Maggia en de kastelen van Bellinzona

Twee meren en twee dalen

In Ticino beginnen de bergdalen op een paar kilometer van de meren. De reis begint in Lugano, gaat omhoog naar de Monte Brè voor het uitzicht en komt dan langs Gandria en Morcote, aan het Meer van Lugano. In het westen liggen Locarno en Ascona aan het Lago Maggiore.

De weg door het Verzascadal loopt langs een stuwdam van 220 meter hoog, bekend van de bungeesprong in de film GoldenEye. Daarna volgt hij een heel heldere rivier, die over gepolijste platen gneis stroomt, tot Sonogno, achter in het dal. In Lavertezzo gaat de Ponte dei Salti met twee bogen over de rivier. Zwemmen is er gevaarlijk: het water is koud, de stroming is sterk en het water stijgt snel na een onweer.

Het Maggiadal begint bij de kloven van Ponte Brolla. In Bignasco beginnen twee wegen: de ene gaat omhoog naar Mogno, de andere het Val Bavona in. Dit dal is niet aangesloten op het elektriciteitsnet, behalve het gehucht San Carlo. De stenen gehuchten staan dicht opeen aan de voet van enorme rotsen.

In 1500 verjagen de inwoners de Franse troepen en stellen ze zich onder de bescherming van Uri, Schwyz en Unterwalden. Bijna drie eeuwen lang wordt Ticino bestuurd door de Eedgenoten. In 1803 wordt het een Zwitsers kanton. Het is nu het enige waar alleen Italiaans officiële taal is.

Castelgrande werd in de jaren 1980 gerestaureerd door de architect Aurelio Galfetti. Een lift die in de rots is uitgehakt, brengt je er vanuit de benedenstad naartoe.

Locarno, Ascona en de Monte Verità

Boven Locarno staat het heiligdom van de Madonna del Sasso op een rots. Volgens de overlevering zag een franciscaner broeder er in 1480 de Maagd Maria. Je gaat er omhoog via een kruisweg of met de kabelspoorbaan. Beneden, op de Piazza Grande, is elk jaar in augustus het filmfestival, opgericht in 1946: 8.000 plaatsen in de openlucht.

In 1900 vestigt een kleine groep onder leiding van Henri Oedenkoven en Ida Hofmann zich op een heuvel boven Ascona. De groep noemt de heuvel Monte Verità, de ‘berg van de waarheid’. Men leeft er vegetarisch en doet er aan naturisme. Hermann Hesse en Carl Gustav Jung kwamen er langs. Een museum vertelt nu dit verhaal. Vanaf Ascona brengt een boot je in een kwartier naar de Brissago-eilanden en hun botanische tuin.

Wat je niet mag missen

1. 1De Monte BrèOp 925 meter, bekend als een van de zonnigste toppen van Zwitserland; sinds 1912 rijdt er een kabelspoorbaan naartoe.
2. 2GandriaEen autovrij dorp boven het meer; aan de overkant vertelt het Zwitsers Douanemuseum over de smokkel.
3. 3MorcoteArcaden aan het water en een grote trap naar de kerk Santa Maria del Sasso.
4. 4CorippoLang de kleinste gemeente van Zwitserland; een aantal leegstaande huizen vormt nu samen een hotel, verspreid over het dorp.
5. 5De kerk van MognoNa een lawine in 1986 werd de kerk door Mario Botta herbouwd, in wit marmer en grijs gneis.
6. 6De waterval van ForoglioHij valt zo’n 110 meter naar beneden, vlak achter de stenen huizen van het gehucht.

Ticino in beeld

i

i

i

De waterval van Foroglio, in het Val Bavona.

De keuken van Ticino

In Ticino eet je in een grotto. Oorspronkelijk waren de grotti koele kelders tegen de rotswand, waar wijn en kaas werden bewaard. Veel ervan zijn kleine restaurants geworden, met granieten tafels onder de kastanjebomen. Je krijgt er polenta, risotto, vleeswaren en formaggini, kleine verse kaasjes.

De rode wijn van het kanton is de merlot, gekozen in 1906 nadat de druifluis de meeste wijngaarden had verwoest. Je drinkt hem uit een boccalino, een kleine keramieken kan. In de herfst is de kastanje overal: als meel, in taart of geroosterd.