Baskenland aan beide zijden

Van de kust naar de bergdorpen

De lus begint in Saint-Jean-de-Luz en volgt de corniche tot Hendaye. Daar staat het kasteel Abbadia boven de zee. Daarna steek je de Bidasoa over: aan de overkant heeft Hondarribia zijn stadsmuren, zijn kasteel van Karel V en zijn kleurige balkons bewaard. De weg gaat verder tot San Sebastián, met het strand van La Concha en de Monte Urgull aan het eind van de baai.

Dan verlaat de weg de zee voor de groene heuvels van Navarra. De bergdorpen liggen op een kilometer of twintig van de stranden. De wegen worden smal en bochtig. Ze lopen door Lesaka en Zugarramurdi en komen in Ainhoa en Sare weer in Frankrijk, aan de voet van La Rhune.

Je komt haast ongemerkt van het ene land in het andere. Het echte contrast ligt tussen de kust en het binnenland. De lus slaat Biarritz en Bayonne over, op minder dan een halfuur ten noorden van Saint-Jean-de-Luz.

Aan beide kanten van de grens lijken de dorpen op elkaar. Elk dorp heeft zijn frontón, vaak tegen de kerk aan gebouwd, en daar komt het dorp op zondag samen. Pelota speel je er met de blote hand, met de pala of met de chistera, een rieten handschoen die de bal met meer dan tweehonderd kilometer per uur wegslingert. De huizen hebben witte muren, vakwerk en luiken in ossenbloedrood of groen. Op de latei lees je de familienaam en het bouwjaar. Het huis, de etxe, telde lang zwaarder dan wie erin woonde: je droeg zijn naam.

Op de borden en de menukaarten lees je ook het Euskara, het Baskisch. Het is met geen enkele andere taal van Europa aantoonbaar verwant. Het wordt gesproken in zeven provincies, drie in Frankrijk en vier in Spanje, verenigd onder één naam, Euskal Herria. Het is de taal, meer dan de grens, die het land aftekent. In de dorpen van het binnenland blijft het de taal van alledag.

De grens, van de Bidasoa tot La Rhune

Op 7 november 1659 ondertekenen Frankrijk en Spanje de Vrede van de Pyreneeën op het Fazanteneiland, midden in de Bidasoa. De twee landen besturen het om beurten, elk zes maanden. Het verdrag legt de grens in grote lijnen vast en voorziet in een huwelijk. In juni 1660 trouwt Lodewijk XIV met de infante Maria Theresia in de kerk Saint-Jean-Baptiste van Saint-Jean-de-Luz. Volgens de overlevering werd de deur waardoor het bruidspaar naar buiten kwam daarna dichtgemetseld. Je ziet hem nog altijd in de zijgevel van de kerk.

De grens loopt ook over de top van La Rhune, op 905 meter. Een tandradtreintje, in dienst sinds 1924, klimt er in vijfendertig minuten naartoe vanaf de Col de Saint-Ignace. Het rijdt door heidevelden waar de pottoks grazen, de kleine halfwilde paarden van Baskenland. Boven reikt het uitzicht van de kust van de Landes tot de toppen van de Pyreneeën. Aan Spaanse zijde serveren ventas, herbergen en winkels aan de grens, eten op een paar passen van Frankrijk.

Wat je niet mag missen

1. 1La RhuneDe grenstop, te voet of met de tandradbaan bereikbaar.
2. 2De dorpen in het binnenlandAinhoa en Sare: rode vakwerkhuizen en pelotamuren.
3. 3De Baskische cornicheTussen Hendaye en Saint-Jean-de-Luz valt de kust recht in de Atlantische Oceaan.
4. 4HondarribiaEen ommuurde oude stad met kleurige balkons, recht tegenover Hendaye, aan de overkant van de Bidasoa.
5. 5La ConchaDe baai van San Sebastián, een van de beroemdste stadsstranden van Europa.
6. 6ZugarramurdiDe grot van de heksensabbats en het heksenmuseum, op een paar minuten van de grens.

Baskenland in beeld

i

i

i

Een huis in Labourdse stijl en de kerktoren van Ainhoa.

De Baskische keuken

Aan Franse zijde kruidt de piment d’Espelette veel gerechten, van axoa van kalfsvlees tot Bayonneham. De Baskische taart, met zwarte kersen of banketbakkersroom, ligt in elk dorp te koop.

Aan Spaanse zijde is San Sebastián de stad van de pintxos: kleine hapjes die in de bars op een rij op de toonbank liggen. Je drinkt er een glas txakoli bij, de licht parelende witte wijn van de kust.