De Baltische staten langs de Via Baltica, van Tallinn naar Vilnius

Drie landen van noord naar zuid

De route loopt over bijna 900 kilometer door Estland, Letland en Litouwen. De Via Baltica, de Europese weg E67, verbindt Tallinn met Polen. De reis volgt haar van Pärnu tot Riga en verlaat haar daarna richting Šiauliai. Het landschap is vlak en bedekt met dennen en berken. Van land tot land verandert de taal: het Estisch is verwant aan het Fins, het Lets en het Litouws zijn de laatste twee Baltische talen die nog gesproken worden.

Tussen Pärnu en Riga loopt de weg langs de Oostzee: eerst het lange strand van Pärnu, dan de lage kliffen van rode zandsteen bij Veczemju, aan de Letse kust. In Saulkrasti kijkt de witte duin uit over de Golf van Riga.

Onderweg bezoek je het barokke paleis van Rundāle. Het is het werk van Rastrelli, de architect van het Winterpaleis in Sint-Petersburg. In Litouwen verschijnt de burcht van Trakai op zijn eiland, midden in een meer.

In Tallinn heeft de oude stad twee niveaus. Boven ligt de heuvel van Toompea, die van de adel; in het kasteel zit het Estische parlement. Beneden ligt de stad van de kooplieden, rond het gotische raadhuis en de 124 meter hoge Sint-Olafkerk. Aan de oostkant liet Peter de Grote vanaf 1718 het paleis van Kadriorg bouwen voor zijn vrouw Catharina.

In Riga is zo’n derde van de gebouwen in het centrum art nouveau, vooral langs Alberta iela. De Centrale Markt zit in oude zeppelinhangars.

De Baltische Weg en de Heuvel der Kruisen

Op 23 augustus 1989 gaven bijna twee miljoen mensen elkaar de hand, over meer dan 600 kilometer, van Tallinn via Riga naar Vilnius. Dat was de Baltische Weg. Ze protesteerde tegen het Molotov-Ribbentroppact van 1939, dat de drie landen aan de Sovjet-Unie had uitgeleverd. De mensenketting liep vooral door het binnenland. Deze reis kruist haar route in Tallinn, Riga, Bauska en Vilnius.

Ten noorden van Šiauliai ligt de Heuvel der Kruisen (Kryžių kalnas) op een oude burchtheuvel, die van Jurgaičiai. Vermoedelijk staan er kruisen sinds de opstanden tegen het Russische Rijk, in 1831 en 1863. In de Sovjettijd werden de kruisen drie keer met bulldozers platgewalst. Elke keer werden er opnieuw kruisen geplaatst. Johannes Paulus II kwam er in 1993. In 2006 stonden er meer dan 100.000 kruisen.

Wat je niet mag missen

1. 1De oude stad van TallinnDe stadsmuren, de rode daken en het raadhuis, gezien vanaf de uitkijkpunten van Toompea.
2. 2De art nouveau van RigaDe gebeeldhouwde gevels van Alberta iela, vaak ontworpen door Michail Eisenstein.
3. 3Het paleis van RundāleHet barokpaleis van Rastrelli, begonnen in 1736, met zijn Franse tuinen.
4. 4KaunasVoorlopige hoofdstad van 1920 tot 1939, modernistische stad op de Werelderfgoedlijst sinds 2023, met het Negende Fort, gedenkplaats van de Holocaust.
5. 5TrakaiDe burcht van rode baksteen, te voet bereikbaar over een brug, en de kenesa van de Karaïmen.
6. 6VilniusDe Dageraadspoort, de universiteit, de Sint-Annakerk, Užupis en de heuvel van Gediminas aan het eind van de dag.

De Baltische staten in beeld

i

i

i

De Kruisheuvel en het plankenpad dat erdoor loopt.

Aan tafel in de Baltische staten

Overal eet je zwart roggebrood. In Estland meng je kama, een meel van geroosterde granen, met kefir. Op de Centrale Markt van Riga vind je gerookte vis, zuurkool en honing, en de Zwarte Balsem van Riga, een bittere kruidenlikeur.

In Litouwen zijn cepelinai grote aardappelknoedels, gevuld met vlees. Šaltibarščiai is een koude soep van rode biet en kefir, felroze van kleur. In Trakai maken de Karaïmen, die volgens de traditie door grootvorst Vytautas hier werden gevestigd, kibinai: gevulde deegflapjes.