De Albanese Alpen: Theth, Valbona en het Komanmeer

In het noorden van Albanië liggen twee bergdorpen, Theth en Valbona, aan de voet van hoge kalkwanden. Een lus van zes dagen vanuit Shkodër, over een bergpas, met een veerboot over het Komanmeer en een stuk door Kosovo.

Albanië

De kerk van Theth in de weiden, onder de kalkwanden van de Albanese Alpen.

Bergpassen, watervallen en een meer tussen de rotswanden

De Albanese Alpen beginnen op een uur van Shkodër. Na Bogë klimt de weg met haarspeldbochten naar de pas van Thorë (Qafa e Thorës), op zo’n 1700 meter, en daalt dan af door het dal van de Shala tot Theth, een dorp van stenen huizen verspreid tussen de weiden. Een paar jaar geleden was de weg nog maar een onverhard pad voor 4×4’s.

In Theth ga je lopen: de waterval van Gjeçaj vlak bij het dorp, de kloof van Grunas en dan het Blue Eye, een turquoise poel op een uur lopen vanaf Ndërlysaj.

Naar Valbona ga je met de veerboot over het Komanmeer. Die neemt aan de voet van de stuwdam een paar auto’s mee en vaart ruim twee uur door een kloof van de Drin, tussen rotswanden die in het groene water duiken. De terugweg gaat door Kosovo, met een mogelijke stop in de oude stad van Prizren, onder de vesting. Daarna rijd je naar Kukës, aan het Fierzameer.

De wallen van Rozafa boven de rivieren en de vlakte van Shkodër.

Shkodër en de legende van Rozafa

Shkodër is de grote stad van het noorden en de poort naar de bergen. Het kasteel van Rozafa kijkt over de stad uit vanaf een heuvel van ongeveer 130 meter, boven de Buna en de Drin. De muren die je vandaag ziet, zijn vooral Venetiaans. Volgens de legende bouwden drie broers aan de vesting, maar elke nacht stortten de muren in. Een oude wijze zei hun dat ze de vrouw moesten inmetselen die de volgende dag het eten zou brengen. Dat was Rozafa, de vrouw van de jongste broer. Ze vroeg om een oog, een hand, een voet en een borst vrij te laten, zodat ze haar zoon kon blijven voeden.

Aan de voet van het kasteel staat de Loden Moskee, uit 1773; haar koepels waren met lood bedekt. Verderop overspant de brug van Mes, rond 1770 gebouwd over de Kir, 108 meter met dertien bogen.

De Fototeka Marubi bewaart het archief van een fotostudio die in 1856 werd opgericht, met veel portretten van bergbewoners. De Sint-Stefanuskathedraal herinnert eraan dat Shkodër een katholieke stad is. In 1967 verklaart Albanië zich tot atheïstische staat en wordt de kathedraal een sporthal. In 1990 gaat ze weer open.

Ze vroeg om een oog, een hand, een voet en een borst vrij te laten, zodat ze haar zoon kon blijven voeden.

De Kanun en de toren van Theth

In de bergen van het noorden leefde men lang volgens de Kanun, een gewoonterecht dat mondeling werd doorgegeven en dat volgens de overlevering van vorst Lekë Dukagjini stamt, uit de 15e eeuw. Het rust op de besa, het gegeven woord, en op gastvrijheid. Het regelt ook de bloedwraak: een moord vraagt om een moord, soms generaties lang.

In Theth staat de opsluitingstoren (kulla e ngujimit), een van de weinige die er nog zijn. Een man die door een vete werd bedreigd, sloot zich erin op terwijl de families onderhandelden. De Engelse Edith Durham kwam er in 1908 en beschrijft in ‘High Albania’ toch een Theth van zo’n 180 huizen, bijna zonder bloedwraak.

Een gerestaureerd stenen huis in Drisht, onder de kasteelheuvel.

Het kasteel van Drisht

Shkodër, prefectuur Shkodër · op 15 minuten van de brug van Mes

Een versterkt dorp uit de middeleeuwen, ooit een bisschopszetel, hoog boven het dal van de Kir. In de ruïnes zie je nog droge stenen muren en de resten van een tiental huizen. Het laatste stuk klim je te voet.

Praktische informatie

Wanneer gaan: Van juni tot september. De weg naar Theth is in de winter vaak onberijdbaar, tot in april. De veerboot van Koman vaart vooral van april tot oktober: controleer de data bij de rederij.
Ernaartoe: Shkodër ligt op ongeveer anderhalf uur van de luchthaven van Tirana.
Toegang: De weg naar Theth is geasfalteerd, maar smal en bochtig, net als die naar Koman. Je komt bij de kade van de veerboot via een tunnel met één rijstrook, met een maximale hoogte van 3,75 meter.
Slapen in de bus: Campings aan het meer van Shkodër en in de tuinen van gastenhuizen in Theth en Valbona. De weg naar Theth en de veerboot zijn niet geschikt voor grote campers.
Goed om te weten: De veerboot vertrekt om 9.00 uur uit Koman; voor auto’s moet je reserveren. Voor Kosovo: schriftelijke toestemming van het verhuurbedrijf en een grensverzekering. Weinig geldautomaten: neem lek mee.
Reken op: Zes dagen voor de lus; vijf als je terugkomt met de veerboot, zonder door Kosovo te rijden.

Het Komanmeer kronkelt door zijn kloven, van bovenaf gezien.

Wat je niet mag missen

1De pas van ThorëHaarspeldbochten boven Bogë, en dan ineens het uitzicht over het dal van de Shala.
2De kloof van GrunasEen waterval onder in een smalle kloof, op een halfuur lopen.
3Het Blue Eye van ThethEen turquoise poel aan de voet van een kleine waterval, ijskoud, zelfs in augustus.
4Het KomanmeerEen kloof van de Drin, onder water gezet door een stuwdam die in 1985 klaar was, om per boot te bevaren.
5ValbonaHuizen onder de bergtoppen, en het pad dat over een pas naar Theth loopt.
6Het kasteel van PecaRuïnes op een schiereiland in het Fierzameer, dat in 1976 het oude Kukës onder water zette.

De Albanese Alpen in beeld

Het Blue Eye van Theth, een turquoise poel aan de voet van een kleine waterval.

De bergtoppen, nog met sneeuw, gezien vanaf de pas van Thorë in de lente.

Een traditioneel huis in Valbona, onder de kalkpieken.

Het Blue Eye van Theth, een turquoise poel aan de voet van een kleine waterval.

De keuken van de Albanese Alpen

In de gastenhuizen komt het avondeten van de boerderij: lam, kaas, yoghurt, honing en in het dal van Valbona forel. De flija, dunne laagjes deeg en room, gaart urenlang onder de saç, een deksel met gloeiende kolen erop.

In Shkodër eet je karper uit het meer. De raki, een brandewijn van pruimen of druiven, krijg je bij aankomst aangeboden.

Bij dit artikel hoort een route