De Italiaanse meren, van het Lago Maggiore tot het Gardameer

Van meer naar meer, van Milaan naar Verona

Tussen Milaan en Verona gaat de weg van meer naar meer, aan de voet van de Alpen. Eerst volgt hij het Lago Maggiore, van Arona naar Stresa. In Arona is het beeld van de heilige Carolus Borromeus, de San Carlone, in 1698 voltooid. Het is 35 meter hoog met de sokkel erbij, en vanbinnen kun je tot in het hoofd klimmen. In Stresa varen boten naar de Borromeïsche Eilanden.

Deze meren vullen dalen die de gletsjers hebben uitgesleten. Het water verzacht de winter: aan de voet van de bergen groeien olijf- en citroenbomen. Na het Meer van Lugano en het Comomeer verlaat je het water voor Bergamo, dat van 1428 tot 1797 Venetiaans was. De 16de-eeuwse stadsmuren lopen zes kilometer rond de Città Alta, de bovenstad. Ze staan op de Werelderfgoedlijst van de Unesco, net als de vesting van Peschiera, aan het Gardameer.

Het Gardameer, het grootste meer van Italië, komt als laatste. De westoever ligt in Lombardije, de oostoever in Veneto, en de noordpunt was tot 1918 Oostenrijks. De Scaligeri van Verona bouwden er hun burchten. In Gardone liet D’Annunzio de boeg van een kruiser in het park van zijn villa, het Vittoriale, plaatsen.

Het meer heeft de vorm van een omgekeerde Y, met Bellagio op de splitsing. De wegen langs de oevers zijn smal, en veerponten verbinden de dorpen van de ene oever met de andere. In Varenna staan de kleurige huizen rond een haventje. Vlak ernaast stroomt de Fiumelatte, de ‘melkrivier’ die Leonardo da Vinci beschreef, maar 250 meter voordat hij het meer bereikt.

Ticino, Italië in Zwitserland

Tussen het Lago Maggiore en het Meer van Lugano doorkruist de weg Ticino, het enige volledig Italiaanstalige kanton van Zwitserland. Hij gaat de grens over in Brissago, waar de helden van Hemingways ‘Afscheid van de wapenen’ vanuit Stresa roeiend aankomen. Elke augustus vertoont het filmfestival van Locarno films in de openlucht op de Piazza Grande. Boven de stad rijdt een kabelspoorbaan naar de Madonna del Sasso, een heiligdom dat sinds het eind van de 15de eeuw aan de rots hangt.

Melide, Capolago en Bissone zijn kleine dorpen aan het Meer van Lugano. Domenico Fontana, geboren in Melide, richtte de obelisk van het Vaticaan op. Zijn neef Carlo Maderno, geboren in Capolago, bouwde de gevel van de Sint-Pieter. Borromini kwam uit Bissone. Verschillende bouwmeesters van het barokke Rome zijn aan het Meer van Lugano geboren.

Wat je niet mag missen

1. 1De daken van de Dom van MilaanJe loopt tussen de spitsen, over marmer uit Candoglia dat vroeger per schip over het Lago Maggiore werd aangevoerd.
2. 2De Villa CarlottaMeer dan 150 variëteiten rododendrons en azalea’s, die in het voorjaar bloeien, tegenover Bellagio.
3. 3MorcoteArcaden aan het water en trappen omhoog naar de kerk Santa Maria del Sasso.
4. 4SirmioneDe Scaligerburcht met zijn versterkte haven, en een Romeinse villa die de overlevering aan Catullus toeschrijft.
5. 5De Monte BaldoVanuit Malcesine brengt een kabelbaan met draaiende cabines je naar 1.760 meter.
6. 6De Arena van VeronaHet Romeinse amfitheater waar sinds 1913 elke zomer opera wordt gespeeld, de oorlogsjaren uitgezonderd.

De Italiaanse meren in beeld

i

i

i

De Madonna del Sasso, vastgeklampt aan de rots boven Locarno en het Lago Maggiore.

Aan tafel aan de meren

Hier komt de vis uit het meer: risotto met baarsfilet en marene. In Como eet je missoltini, elften die met laurier worden gedroogd en geperst. Ze worden gegrild geserveerd, met polenta. In Ticino serveren de grotti, oude kelders tegen de rotswand, vleeswaren en kaas bij een glas merlot.

Bergamo heeft zijn casoncelli, gevulde ravioli. Zijn ‘polenta e osei’ is een taart bedekt met gele marsepein, met vogeltjes van chocolade erop. Rond het Gardameer proef je olijfolie, citroenen uit de limonaie van Limone en de wijnen van Lugana en Bardolino; in Verona risotto met amarone.