Graubünden en het Engadin, de lus over de passen

Zeven passen rond het Engadin

Vanuit Chur gaat de lus over zeven passen: de Julierpas, de Malojapas, de Berninapas, de Stelviopas, de Umbrailpas, de Ofenpas en de Flüelapas. De Stelvio, op 2.757 meter, is de op een na hoogste geasfalteerde pas van de Alpen; de Umbrailpas, op 2.501 meter, is de hoogste autopas van Zwitserland.

In het Opper-Engadin loopt de weg langs een reeks meren, van Maloja tot Sankt Moritz, op zo’n 1.800 meter. ’s Middags trekt een gestage wind kitesurfers naar het meer van Silvaplana. De kabelspoorbaan van de Muottas Muragl, geopend in 1907, gaat omhoog naar een top vanwaar je alle meren ziet.

De weg over de Bernina loopt aan de voet van de gletsjers. Vanaf het station Morteratsch brengt een pad je in vijftig minuten naar de tong van de gletsjer, die zich sinds 1850 bijna 3 kilometer heeft teruggetrokken. Hogerop gaat de kabelbaan van de Diavolezza naar 2.978 meter, tegenover de Piz Palü en de Piz Bernina. Op de pas stroomt het Lago Bianco af naar de Adriatische Zee, het Lago Nero ernaast naar de Zwarte Zee. In de afdaling naar Poschiavo kruis je de rode treinen van de Berninalijn, die in 2008 op de Werelderfgoedlijst kwam.

Verderop heeft de Sint-Martinuskerk van Zillis een houten plafond dat begin 12e eeuw werd beschilderd. De 153 panelen vertellen het leven van Christus en dat van de heilige Martinus. Het is een van de oudste figuratief beschilderde plafonds die bijna helemaal bewaard zijn gebleven.

De talen en de Engadiner huizen

Graubünden is het enige drietalige kanton van Zwitserland: Duits, Reto-Romaans en Italiaans zijn er officiële talen. Het Reto-Romaans, een Romaanse taal, is de hoofdtaal van ongeveer één op de zeven inwoners, vooral in de Surselva, in het Engadin en in Val Müstair. Val Bregaglia en Val Poschiavo Italiaans.

Het Beneden-Engadin heeft zijn Engadiner huizen bewaard: dikke muren, kleine trechtervormige ramen en gevels versierd met sgraffito’s, motieven die in de pleisterlaag zijn gekrast. Guarda is het bekendste voorbeeld. Alois Carigiet liet zich erdoor inspireren toen hij het huis van Ursli tekende, in ‘Schellen-Ursli’, een kinderboek van Selina Chönz uit 1945. Op 1 maart, met Chalandamarz, luiden de kinderen bellen om de winter te verjagen.

Wat je niet mag missen

1. 1Het Caumasee en de RuinaultaIn Flims een turquoise meer op het puin van een reusachtige bergstorting, en de Rijnkloof gezien vanaf het uitkijkplatform Il Spir.
2. 2Sankt MoritzVolgens de overlevering haalde hotelier Johannes Badrutt zijn Engelse gasten hierheen voor de winter van 1864: dat zou het begin zijn geweest van het wintertoerisme in Zwitserland.
3. 3SoglioEen hooggelegen dorp in Val Bregaglia, tegenover de spitsen van de Sciora, dat Segantini ‘de drempel van het paradijs’ zou hebben genoemd.
4. 4Het Sint-Janklooster van MüstairRond 775 gesticht, volgens de overlevering door Karel de Grote. Het heeft Karolingische fresco’s en staat op de Werelderfgoedlijst van Unesco.
5. 5Het Zwitsers Nationaal ParkOpgericht in 1914, het oudste nationale park van de Alpen, met een bezoekerscentrum in Zernez.
6. 6Het LandwasserviaductEen spoorbrug van 65 meter hoog, te zien vanaf het pad bij Filisur.

Graubünden en het Engadin in beeld

i

i

i

Een trein van de Berninalijn op het spiraalviaduct van Brusio.

De keuken van Graubünden

Bündnerfleisch is aan de lucht gedroogd rundvlees, in flinterdunne plakjes gesneden. In het Engadin is de notentaart een taart van zanddeeg, gevuld met gekarameliseerde walnoten. Capuns zijn snijbietbladeren, opgerold rond een deeg met kruiden en gedroogd vlees.

Aan Italiaanstalige kant eet je in Val Poschiavo pizzoccheri, boekweitpasta met kool, aardappelen en kaas. Rond Tirano maakt de Valtellina rode wijnen van nebbiolo. In Val Bregaglia worden in de herfst onder Soglio nog altijd kastanjes geraapt.