De Donau en de IJzeren Poort, van Belgrado tot Negotin

De Servische Donau, van Belgrado naar de kloven

De reis begint in Belgrado, op de vestingmuren van Kalemegdan, waar de Sava in de Donau uitkomt. Daarna volg je de rivier naar het oosten. Hij is breed en traag, op sommige plekken bijna een meer. Je komt langs de vesting van Smederevo met haar 25 torens, en dan langs de Romeinse ruïnes van Viminacium. Bij Veliko Gradište ligt het Srebrno jezero, een oude arm van de Donau die in 1971 met dijken werd afgesloten. In de zomer is het een strand.

In Golubac sluit een vesting uit de 14e eeuw met spitse daken de ingang van de kloven af. Daarna volg je weg 34, die over zo’n honderd kilometer langs de Servische oever loopt tot Tekija, van tunnel naar tunnel, met Roemenië aan de overkant. Bij de Grote Kazan wordt de rivier tussen twee rotswanden maar 150 meter breed.

Het mooiste uitzicht heb je vanaf het water: vanuit Donji Milanovac varen boten door de Kazan, aan de voet van de rotswanden. Wie de Kazan van bovenaf wil zien, moet wandelen: 3,5 km enkele reis naar het uitkijkpunt Ploče, 7 km naar dat van Mali Štrbac, op 626 meter. De reis eindigt verder naar het zuiden, in de wijngaarden van de Krajina van Negotin.

Stroomopwaarts van de kloven was Viminacium de hoofdstad van de provincie Opper-Moesië en het kamp van het Zevende Legioen Claudia. Een deel van de tribunes van het amfitheater is herbouwd. Bij Kladovo bewaakte het castrum Diana de ingang van een kanaal dat in 101 werd gegraven om de stroomversnellingen te omzeilen.

Stroomafwaarts, bij Kostol, bouwde Apollodorus van Damascus voor Trajanus een brug over de Donau, die in 105 klaar was. Het Archeologisch Museum van Đerdap, in Kladovo, bewaart de voorwerpen die op deze plekken zijn gevonden.

Lepenski Vir en de stuwdam van de IJzeren Poort

De stuwdam Đerdap I, gebouwd door Joegoslavië en Roemenië, werd in 1972 in gebruik genomen. Bij de stuwdam steeg de rivier met ongeveer 35 meter. De oude stad Donji Milanovac liep onder water en werd hogerop opnieuw gebouwd. Het eiland Ada Kaleh, een vroegere Turkse enclave met een moskee, verdween onder water, net als de stroomversnellingen waar de schippers bang voor waren. De Tabula Traiana werd uit de rots gezaagd en 22 meter hoger teruggeplaatst.

Ook de vindplaats Lepenski Vir werd verplaatst, in 1971, zo’n 30 meter hoger. Meer dan achtduizend jaar geleden woonden hier vissers, in huizen met een trapeziumvormige vloer. Ze hakten rivierkeien uit tot gezichten die half mens, half vis zijn. Vanaf 1965 werd de plek opgegraven door de archeoloog Dragoslav Srejović. De vloeren van de huizen liggen nu beschermd onder een glazen overkapping.

Wat je niet mag missen

1. 1De vesting van GolubacDe torens tegen de rotswand, gerestaureerd en sinds 2019 weer open.
2. 2KalemegdanDe vesting van Belgrado, boven de plek waar de Sava en de Donau samenkomen.
3. 3SmederevoDe vesting van despoot Đurađ Branković, in de laatste hoofdstad van het middeleeuwse Servië.
4. 4De Kazan per bootDe Tabula Traiana en aan de overkant het gezicht van de Dacische koning Decebalus, tussen 1994 en 2004 in de Roemeense rotswand uitgehouwen.
5. 5Lepenski VirEen prehistorisch vissersdorp met zijn bewerkte keien.
6. 6De kelders van RajacZo’n 270 stenen kelders, gemaakt voor de wijn en niet om in te wonen.

De Donau en de IJzeren Poort in beeld

i

i

i

De trapeziumvormige vloeren van de huizen van Lepenski Vir, onder hun glazen overkapping.

De keuken van de Servische Donau

Aan de rivier eet je vis: riblja čorba, een vissoep met paprika, en daarna gegrilde meerval of karper. Overal in Servië vind je ook ćevapi, kleine gegrilde worstjes van gehakt, met kajmak, een dikke room.

Rond Negotin is de Krajina een wijnstreek: prokupac, een Servische rode druif, en bagrina, een oude witte druif uit de streek. De maaltijd begint vaak met een glaasje rakija, vruchtenbrandewijn.